Dinh dưỡng + rèn thể lực = chiều cao

Sau gần 30 năm, người Việt chỉ tăng thêm 3cm, trong khi Nhật Bản chỉ mất 15 năm để cao thêm 2,8cm. Mục tiêu đặt ra đến năm 2020, chiều cao trung bình của nam thanh niên Việt Nam là 167cm và nữ là 157cm, liệu có khả thi?

Tăng chậm và thấp hơn chuẩn quốc tế

Chiều cao của cả nam giới và nữ giới Việt Nam tăng rất ít trong nhiều năm qua và hiện nay đang thấp hơn chiều cao trung bình cùng nhóm tuổi của đa số các nước trong khu vực châu Á. Từ năm 1993 đến nay, chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam chỉ tăng thêm được 3 cm và hiện đạt 164 cm ở nam và 153 cm ở nữ, còn cách rất xa so với mục tiêu đã đặt ra.

Dinh dưỡng + rèn thể lực = chiều cao

Tại Lễ phát động phong trào đẩy mạnh dinh dưỡng toàn cầu tại Việt Nam và triển khai Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về Tăng cường công tác dinh dưỡng trong tình hình cuối tháng 1 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận, chiều cao của người Việt Nam tăng rất ít trong những năm qua. Cụ thể, từ năm 1993 đến nay, chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam chỉ tăng thêm được 3 cm, hiện đạt 164 cm ở nam và 153 cm ở nữ. Chiều cao này còn thấp hơn chuẩn quốc tế khoảng 10cm và thấp hơn chiều cao trung bình cùng nhóm tuổi của đa số các nước trong khu vực châu Á. Thậm chí, nếu so với các nước trong khu vực Đông Nam Á, chiều cao của người Việt cũng bị xếp vào nhóm thấp, chỉ nhỉnh hơn Indonesia và thấp hơn nam giới Campuchia 0,4 cm (nữ giới thấp hơn 0,2 cm).

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết mục tiêu đến năm 2020 sẽ tăng chiều cao của trẻ em 5 tuổi từ 1,5 đến 2 cm so với năm 2010, tăng chiều cao đạt được của người trưởng thành theo giới từ 1 đến 1,5cm so với năm 2010. Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi toàn quốc xuống 21,5%, ở vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên xuống dưới 28%, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng gầy còm ở trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 5%, tăng tỷ lệ trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đạt 35%.

Đi tìm nguyên nhân

Trong các nguyên nhân khiến người Việt chậm phát triển chiều cao, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng có trên 50% là vai trò của bảo đảm dinh dưỡng và rèn luyện thể lực, ngoài ra là các yếu tố khác như di truyền, tâm lý, sức khỏe. Đồng quan điểm, PGS.TS Lê Danh Tuyên- viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia cho biết nguyên nhân của thực trạng thấp lùn chủ yếu do vấn đề dinh dưỡng (chiếm đến 50%) rồi mới tới yếu tố di truyền (chiếm 20%)….

Mới đây, trả lời về những khó khăn khi triển khai “Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011- 2030”, ông Đàm Quốc Chính- giám đốc Văn phòng điều phối đề án cho biết: “Chúng tôi rất muốn đề án hoạt động hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra nhưng quả thật… gần như không có kinh phí để thực hiện đề án”. Còn ông Nguyễn Đức Vinh- vụ trưởng Vụ Sức khỏe bà mẹ – trẻ em (Bộ Y tế) cho rằng, với đề án phát triển tầm vóc người Việt, để đạt được hiệu quả thì cần có sự phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ giữa các bộ, ngành. Ngoài ra, các địa phương cũng phải chung tay vào cuộc, không thể mãi trông chờ ngân sách trung ương. Thế nhưng, thực tế, sự vào cuộc của địa phương trong vấn đề cải thiện dinh dưỡng, nâng cao thể lực còn hạn chế.

Chiều cao người Việt dự kiến tăng thêm 4 cm

Nghị quyết về dân số được Ban chấp hành Trung ương Đảng thông qua cuối năm 2017 đặt mục tiêu tăng trưởng thêm 4 cm chiều cao người dân, tính đến năm 2030. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, tăng trưởng chiều cao của người Việt chậm hơn các nước. Ví dụ Nhật Bản có giai đoạn trong vòng 15 năm, chiều cao của thanh thiếu niên tăng thêm 2,8 cm (đối với nam) và 2,5 cm đối với nữ.

Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011- 2030”. Trong đó, một trong nhiều mục tiêu mà đề án đặt ra là nâng chiều cao trung bình nam thanh niên 18 tuổi lên 167 cm vào năm 2020, với nữ thanh niên mục tiêu tương ứng là 157 cm; đến năm 2030 mục tiêu là nam thanh niên cao trung bình 168,5 cm, nữ 158,5 cm. Đề án cũng xây dựng các chỉ số sinh học và tiêu chí, tiêu chuẩn phát triển thể lực, tầm vóc, đồng thời đề xuất khả năng can thiệp cải thiện thể lực, tầm vóc như đảm bảo dinh dưỡng cho bà mẹ mang thai, trẻ sơ sinh, nhi đồng, thiếu niên, thanh niên đến 18 tuổi; phát triển thể lực, tầm vóc bằng cách tăng giáo dục thể chất đối với học sinh 3-18 tuổi…

Để cải thiện chiều cao, thể lực của người Việt, theo PGS.TS Lê Danh Tuyên cần phải can thiệp mạnh mẽ, đặc biệt về chế độ dinh dưỡng, trọng tâm là chăm sóc vì sự phát triển toàn diện của trẻ trong 1.000 ngày đầu đời, quan tâm đến phụ nữ mang thai và quan tâm đến vận động thể lực cho lứa tuổi dậy thì.

Lý thuyết là vậy nhưng trong thực tế, nguồn lực cho công tác dinh dưỡng ở nước ta hiện chưa đáp ứng được yêu cầu, mới chỉ tập trung cho công tác phòng chống suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, dinh dưỡng học đường, dinh dưỡng cho người lao động… chưa đáp ứng được yêu cầu về năng lượng và thành phần dinh dưỡng. Mặt khác, ở một số nơi, nguy cơ thiếu lương thực, thực phẩm do thiên tai vẫn xảy ra. Người dân chưa có nhận thức đầy đủ về dinh dưỡng, dinh dưỡng phù hợp cho từng nhóm đối tượng, thiếu kiến thức về chăm sóc trẻ trong những năm đầu đời, trong bữa ăn của mỗi gia đình cũng chưa bảo đảm đủ nhu cầu dinh dưỡng…

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, tới đây, Bộ Y tế sẽ tập trung giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng thấp còi, thiếu vi chất dinh dưỡng, tình trạng thừa cân, béo phì, trong đó xây dựng các khuyến nghị, phổ biến chế độ dinh dưỡng, khẩu phần ăn phù hợp cho từng nhóm tuổi, nhóm đối tượng đặc thù.

Thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi (chiều cao theo tuổi) ở trẻ em dưới 5 tuổi hiện vẫn ở mức cao (chiếm gần 25%), cá biệt tại khu vực miền núi phía Bắc là 30,3%, Tây Nguyên lên tới 34,2%. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng cũng chưa được cải thiện. Cụ thể, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ em dưới 5 tuổi là 13%, thiếu máu là 27,8% và thiếu kẽm có tỷ lệ rất cao tới 69,4%. Tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ có thai là 32,8% và thiếu kẽm tới 80,3%.

Thanh Vân

Facebook Comments